De Schatkamer

1e zondag veertigdagentijd

21 februari 2021


Genesis 9, 8-15

Psalm 25, 4-5ab, 6-7, 8-9

1 Petrus 3, 18-22

Matteüs 4, 4b

Marcus 1, 12-15



Elk jaar op de eerste zondag van de veertigdagentijd gaan we met Jezus de woestijn in. In het A-jaar horen we dit vertellen door Matteüs, in het C-jaar door Lucas. In het B-jaar valt op hoe compact de versie van Marcus is. Slecht drie zinnen zijn eraan gewijd in de evangelielezing. Dank zij het evangelievers uit de versie van Matteüs herinneren we ons meer details over de ontmoeting van Jezus met de satan. ‘Niet van brood alleen leeft de mens maar van ieder woord dat uit de mond van God voortkomt.’ De verleidingstrucs van de satan en de heroïsche afwijzing ervan door Jezus komen in de rest van de lezingen niet op de voorgrond. 

Dat geeft ons meer ruimte om dieper in te gaan op de eerste lezing. In tegenstelling tot de zondagen door het jaar wordt de eerste lezing in de veertigdagentijd niet gekozen op basis van de link met het evangelie alleen. De groene zondagen springen voor de eerste lezing van het ene oudtestamentische boek naar het andere. Er is geen inhoudelijk verband tussen de eerste lezingen over de verschillende zondagen heen. Dat is wel het geval in de veertigdagentijd. In deze voorbereiding op het Paasfeest doorlopen we de grote fases van de heilgeschiedenis zoals het Oude Testament die ons vertelt. 

De eerste zondag doet ons stilstaan bij de oertijd. De eerste hoofdstukken van het boek Genesis openbaren niet de geschiedenis van een volk. Ze geven verhalenderwijs inzicht in de grond van het menselijke bestaan. Deze zondag neemt ons mee naar de spannende relatie tussen de Schepper en zijn schepping zoals die naar voor komt in de vertellingen over Noach. Als dit verhaal start, bevindt die relatie zich op een absoluut dieptepunt. God moet van de mens niets meer weten. Hij wil zijn schepping opnieuw beginnen. Het water is in die context het beeld van vernietiging. Maar God krijgt het niet over zijn hart de ene rechtvaardige mens op de wereld in hetzelfde lot te laten delen. Hij neemt als het ware het genetisch materiaal van zijn schepping en zal die in nieuwe omstandigheden tot groei laten komen. Op dit punt zijn we gekomen als we de eerste lezing horen. Niet Gods destructieve boosheid staat voorop maar zijn barmhartige liefde. God sluit een verbond. Hij maakt een sluitende afspraak met Noach en zijn nageslacht, dat wil zeggen met de hele mensheid. Even verder in de tekst blijkt het verbond zelfs nog breder: ‘het verbond tussen Mij en u en alle levende wezens; alles wat leven heeft.’ God wil het leven. Hij verbindt zich ertoe het leven te bewaren. 

Daaraan herinneren we Hem als we antwoorden met psalm 25. ‘Gedenk uw barmhartigheid, Heer, uw altijd geschonken ontferming.’ Wij durven God herinneren aan zijn generositeit tegenover Noach en zijn nageslacht omdat we weten dat Hij betrouwbaar is. ‘De wegen van God zijn goed en betrouwbaar’, zingen we als keervers. Zo komt in het samenspel tussen de eerste lezing en de antwoordpsalm de fundamentele dynamiek tussen God en zijn volk naar voor. God gunt het leven aan zijn schepping. De mens vertrouwt zich aan die God en zijn belofte toe. 

De eerste Petrusbrief beschrijft dit oeroude beeld als een voorafbeelding. Als je Noach ziet, leer je de betekenis kennen van het doopsel. Zoals Noach door de zondvloed binnenvoer in een nieuw verbond, zo betreedt de gedoopte door het doopwater een nieuw bestaan. De nieuwe Noach die ons uitnodigt om dit avontuur aan te gaan, heet Jezus. Met zijn leven, dood en opstanding getuigt Hij van de reddende kracht van God. Zelfs degenen die Noach hadden uitgelachen, krijgen de kans de oproep van deze nieuwe Noach te horen. Zo ver gaat de geduldige barmhartigheid van God. 

Zijn zoon daalt af tot in de meest onherbergzame regionen van het bestaan. Bij de wilde dieren verblijft Hij. Maar nooit zonder de zorg van de engelen. In Jezus wordt duidelijk: voor God is nooit iemand finaal verloren. Dat is het woord dat wij vandaag mogen ontvangen als brood dat leven geeft.

kathedraal Antwerpen  -  Groenplaats 21  -  2000 Antwerpen

www. dekathedraal.be           info@dekathedraal.be