De Schatkamer

22e zondag door het jaar

28 augustus 2022


Sirach 3, 17-18, 20, 28-29

Psalm 68, 4-5ac, 6-7ab, 10-11

Hebreeën 12, 18-19, 22-24a

Johannes 1, 14 en 12b

Lucas 14, 1, 7-14









Onverstoorbaar gaat Jezus verder met zijn onderricht voor de mens op zoek naar het ware geluk. ‘Leert van Mij: Ik ben (…) nederig van hart.’ Om het hoogste te bereiken, neem je nu best de laagste plek, is zijn boodschap. Aanleiding zijn de genodigden die bij een van de voornaamste farizeeën de voornaamste plaatsen uitzochten. Het is blijkbaar van alle tijden: het verlangen om belangrijk te zijn, om belangrijke vrienden te hebben en als een VIP behandeld te worden. In verschillende oude culturen rond de Middellandse Zee was de schikking van wie aanlag bij een maaltijd sterk hiërarchisch opgebouwd. De plek van de belangrijkste gast op een banket heeft in het Grieks zelfs een eigen term. Dat woord gebruikt het evangelie. Het moet in die setting uiteraard een pijnlijke vernedering zijn om van deze chique plaats afstand te moeten doen voor iemand anders. Je stelt je zo het minachtende leedvermaak voor in de blik en in het gefluister van de haaien die zelf hogerop willen raken. ‘Wie zichzelf verheft, zal vernederd worden.’ Als Jezus deze uitspraak omdraait, klinkt ze in het Nederlands misschien wat verkeerd. Het kan niet de bedoeling zijn om met minachting naar jezelf te kijken. Zichzelf vernederen betekent dan ook niet zichzelf kleineren. Het gaat over de bescheidenheid van iemand die zich niet wil verkopen of positioneren ten koste van anderen. ‘Blijf bescheiden’, zegt Jezus Sirach. Hij verbindt deze wijsheid niet met de menselijke consequenties van hoogmoedigheid. Hij legt de focus op de nederigheid in de relatie met God. ‘Hoe meer aanzien ge hebt, des te meer moet ge u vernederen; dan zult ge genade vinden bij God.’ En: ‘Hij wordt geëerd door de nederigen’. Lees vanuit deze sleutel de woorden van Jezus opnieuw. Wie zichzelf tegenover God verheft, zal vernederd worden. Wie de voornaamste plaats opeist naast de gastheer die God is, kan nooit deelnemen aan de maaltijd in het Koninkrijk. De hemel kan je niet verdienen, hij is ten diepste geschenk: genade. Wie zichzelf bescheiden opstelt tegenover God, zal verheven worden. ‘Heer,’ zegt het keervers van de antwoordpsalm, ‘voor de nederigen hebt Gij een woning bereid’. 

‘Leert van Mij: Ik ben nederig van hart’, verkondigt Jezus. Zijn nederigheid vertaalt zich in de weg die Hij aflegt naar Jeruzalem. Een van de oudste hymnes in het christendom zegt het zo: ‘Hij die bestond in goddelijke majesteit heeft zich niet willen vastklampen aan de gelijkheid met God: Hij heeft zich van zichzelf ontdaan en het bestaan van een slaaf aangenomen. Hij is aan de mensen gelijk geworden. En als mens verschenen heeft Hij zich vernederd, Hij werd gehoorzaam tot de dood, tot de dood aan een kruis.’ Verheffing en vernedering zijn in deze context geen morele categorieën. Aan de orde is de fundamentele attitude die je aanneemt tegenover je eigen bestaan. Zichzelf verheffen betekent je vastklampen aan jezelf, aan je ego, aan je belangrijkheid. Kortom aan het wereldse aspect van het je leven. Zichzelf vernederen betekent jezelf en je ego helemaal loslaten, je totaal ter beschikking stellen van de ander. Het is de ultieme vorm van liefde. Kortom de weg waarlangs je een hemelse mens wordt. De weg die Jezus is voorgegaan. De weg die Jezus is. 

‘Bedenkt waar  gij staat’, zegt de Hebreeënbrief. De tweede lezing wijst op de diepgang van de keuzes waarvoor we geplaatst zijn. ‘Gij zijt genaderd tot de stad van de levende God’. Herinner je de tekst over het geloof van Abraham en Sara. Ze hadden alles achtergelaten om op weg te gaan naar het land dat God hen beloofd had. Ze hadden hun leven afgestemd op de stad met fundamenten waarvan God de bouwer en ontwerper is. Bedenk waar je staat: ‘het hemelse Jeruzalem’. ‘Gij zijt genaderd tot God, de rechter van allen’. 

Als we geroepen worden om het juk van Jezus op te nemen, dan is het hierom. Het is de enige weg om de ultieme bestemming van ons bestaan te bereiken. Het is de weg naar de verheffing. ‘Toen de dagen van zijn verheffing hun vervulling naderden, aanvaardde Jezus vastberaden de reis naar Jeruzalem.’ Ga je mee?

kathedraal Antwerpen  -  Groenplaats 21  -  2000 Antwerpen

www. dekathedraal.be           info@dekathedraal.be