De Schatkamer

Pinksteren

23 mei 2021


op de vooravond:

Genesis 11, 1-9 of exodus 19, 3-8a, of Ezecheël 37, 1-14 of Joël 3,1-5

Psalm 104, 1-2, 24 en 35c, 27-28, 29bc-30

Romeinen 8, 22-27

Johannes 7, 37-39

Graag verwijzen we voor een inzicht in deze lezingen naar onze bespreking in het A-jaar.

op de dag zelf:

Handelingen 2, 1-11

Psalm 104, 1ab en 24ac, 29bc-30, 31 en 34

Galaten 5, 16-25

Johannes 15, 26-27 - 16,12-25



De eerste lezing en de antwoordpsalm zijn in dit B-jaar dezelfde als in het A-jaar. Ik zal hier dus niet ingaan op deze twee teksten. De tweede lezing en het evangelie zijn echter specifiek voor dit liturgische jaar. We gaan op zoek naar het accent dat zij leggen op het feest van de gave van de Geest.

Het Pinksterevangelie noemt Heilige Geest: de Helper. Het Griekse woord is paraklètos. Je kan het uiteenlopend vertalen. Technisch komt ‘advocaat’ er het dichtste bij: iemand die je bijstaat en voor je ten goede spreekt. Maar het kan ook trooster betekenen. En in het Nieuwe Testament heeft het werkwoord vaak de betekenis van aansporen en aanmanen of zelfs van terechtwijzen. In ieder geval zit de paraklètos dicht op het vel en is Hij diep betrokken op het leven van de christen. Denk aan Jezus’ belofte zoals die uit het Marcusevangelie klonk op Hemelvaartsdag: ‘Zij trokken uit om overal te prediken, en de Heer werkte met hen mee en schonk kracht aan hun woord door de tekenen die het vergezelden.’ Door de Geest is Christus zelf actief in en door zijn geliefden.

Johannes neemt ons dieper mee in het mysterie van de Geest door te speken over ‘de Geest der waarheid’. Waarheid is een belangrijke term in het Johannesevangelie. Al in de geladen ouverture tot het evangelie lezen we: ‘Het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond. Wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, zulk een heerlijkheid als de Eniggeborene van de Vader ontvangt, vol genade en waarheid.’ Of denk aan Jezus’ ontmoeting met de Samaritaanse: ‘Maar er zal een uur komen, ja het is er al, dat de ware aanbidders de Vader zullen aanbidden in geest en waarheid. De Vader toch zoekt mensen die Hem zo aanbidden. God is geest, en wie Hem aanbidden, moeten Hem in geest en waarheid aanbidden.’ Je voelt aan de toppen van je vingers dat het hier over meer gaat dan over feitenkennis. ‘Waarheid’ is het antwoord op de zinvragen die elke mens bezighouden. Geconfronteerd met de limieten van onze vermogens en met de kwetsbaarheid van het bestaan, zijn wij wezens die verlangen naar het ‘meer’ en het ‘verder’ dat ons overstijgt. We zijn levenslang op zoek naar betekenis. Wat is echt belangrijk? Wat heeft een onvergankelijke waarde? Of, om het met de taal van het Johannesevangelie te zeggen: Waar vind je eeuwig leven? De Heilige Geest is de ultieme gids. Hij leidt je naar de waarheid. Van nature kunnen we daar niet bij en kunnen we het zelfs niet aan. ‘Wanneer Hij echter komt, de Geest der waarheid, zal Hij u tot de volle waarheid brengen.’ Dit gebeurt niet vanzelf. Er is getuigenis nodig. Ten eerste zal de Heilige Geest getuigenis afleggen van Christus. Alleen in zijn persoon en in zijn geschiedenis is de waarheid te vinden. In tweede instantie zal iedereen die de Geest ontvangt ook zelf getuigenis moeten afleggen. Dit getuigenis heeft niet alleen met spreken te maken. Het gaat over een manier van leven. 

Dat maakt Paulus duidelijk in zijn brief aan de Galaten. Hij houdt twee manieren van leven voor. De ene heeft de zelfzucht als drijvende kracht. De andere de Geest. Paulus benadrukt dat ze tegengestelden zijn. Van beide noemt hij gedragingen die eruit voortvloeien. Dat kan de indruk wekken dat Paulus wil moraliseren: met een opgestoken vingertje zeggen dat de kindjes braaf en lief moeten zijn. Dat is echter niet zijn boodschap. Zijn focus ligt niet op de concrete gedragingen van christenen maar op de fundamentele keuze wie ze willen zijn. Wil je een mens zijn die voor zijn eigen verhaal gaat, ten koste van de anderen, de wereld en God als het moet? Of wil je iemand zijn die zich inschakelt in het leven zoals het bedoeld is? Het eerste heet ‘zelfzucht’ het tweede ‘leven volgens de Geest’. Het eerste is een vorm van zelfbedrog, het tweede openbaart de waarheid. Het eerste heeft geen enkele toekomst, het tweede heeft eeuwigheidswaarde. 

Pinksteren is geen vrijblijvend feest. Het vindt namelijk niet buiten ons plaats. De geboorte en de opstanding van Christus zijn gebeurtenissen die aan ons voorafgaan. De gave van de Geest is telkens opnieuw afhankelijk van onze bereidheid die Geest ook te ontvangen. Wie willen wij zijn? 

 

kathedraal Antwerpen  -  Groenplaats 21  -  2000 Antwerpen

www. dekathedraal.be           info@dekathedraal.be